الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

115

تفسير مجمع البيان (فارسى)

اغفال مشترى و ظلم است : اين عقيده از سدى است و از امام باقر ( ع ) نيز روايت شده است ، 2 - حسن گويد : منظور اين است كه مال يكديگر را بدون استحقاق و معاوضه مصرف كنند به نظر وى پس از نزول اين آيه ، مردم از مال يكديگر نمىخوردند تا اينكه اين حكم بوسيلهء : آيه 60 سوره نور نسخ شده و به آنها اجازه داده شد كه از خانه‌هاى يكديگر خوردنى مصرف كنند . لكن معناى اول قويتر است چه مالى كه انسان بر طبق موازين اخلاقى از ديگرى بخورد ، اكل به باطل نيست 3 - مقصود اين است كه مال را بوجه نامشروع بگيرند و در راهى كه حلال نيست مصرف كنند . إِلَّا أَنْ تَكُونَ تِجارَةً عَنْ تَراضٍ مِنْكُمْ : جز اينكه از راه داد و ستدى باشد كه دو طرف معامله از آن راضى باشد . در بارهء معناى تراضى در تجارت ، دو قول است : 1 - شريح و شعبى و ابن سيرين و شافعى و اماميه گويند : مقصود اين است كه با جدا شدن بايع و مشترى از يكديگر معامله را امضا كنند و از خيارى كه در معامله دارند ، صرف نظر كنند . در روايت است كه : بايع و مشترى مادامى كه از هم جدا نشده‌اند ، خيار دارند و اگر در معامله ، خيار قرار داده‌اند ، مىتوانند از حق خيار استفاده كنند . 2 - مالك و ابو حنيفه گويند : مقصود از تراضى در تجارت فقط عقد بيع است . وَ لا تَقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ : در بارهء اين جمله چهار قول است : 1 - يكديگر را مكشيد زيرا شما پيرو يك دين هستيد و همچون يك جان شمرده مىشويد . چنان كه گفته شده است : بر خويشتن سلام كنيد ( سلموا على انفسكم ) . حسن و عطا و سدى و جبايى بر اين عقيده‌اند . 2 - ابو القاسم بلخى گويد : انسان را از خودكشى در حال غضب و ناراحتى منع كرده است ، 3 - با ارتكاب گناهان و ايجاد دشمنى در اكل مال به باطل ، اسباب هلاك خويش را فراهم مسازيد و خود را مستوجب عقاب نكنيد . 4 - از امام باقر ( ع ) روايت شده است كه : خود را بخطر ميفكنيد و با كسانى كه از شما نيرومندترند مجنگيد .